Wstęp

Witold Pilecki – bohaterski rotmistrz, który przyjmował pseudonimy „Witold”, „Tomek” i nazwiska konspiracyjne „Roman Jezierski, czy „Leon Bryjak”. Był oficerem rezerwy Wojska Polskiego, współzałożycielem Tajnej Armii Polskiej, dobrowolnym więźniem KL Auschwitz, więźniem politycznym okresu stalinowskiego, ofiarą mordu sądowego.

Witold Pilecki urodził się 13 maja 1901 roku w Ołuńcu (Aunus), w północnej Rosji. Od roku 1910, rodzina Pileckich mieszkała w Wilnie, gdzie Witold uczył się w szkole handlowej. Cztery lata później wstąpił do, zakazanego przez władze rosyjskie, harcerstwa, a w 1916 roku założył swoją drużynę.

W 1922 roku młody Pilecki rozpoczął studia na Wydziale Rolnym Uniwersytetu Poznańskiego. W tym samym roku rozpoczął studia na Uniwersytecie im. Stefana Batorego jako nadzwyczajny słuchacz Wydziału Sztuk Pięknych. Jednak choroba ojca, a także brak funduszy, zmusiła Witolda Pileckiego do podjęcia pracy, a tym samym do rezygnacji z planów studiowania.

W latach 1918 – 1921 Witold Pilecki służył w Wojsku Polskim, brał udział w wojnie polsko – bolszewickiej. Walczył w kampanii wrześniowej 1939, jako dowódca plutonu. Po zakończeniu kampanii, przedostał się do Warszawy, gdzie został jednym z organizatorów konspiracyjnej organizacji Tajnej Armii Polskiej.

W 1940 roku Witold Pilecki przedstawił plan przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego, aby uzyskać jak najwięcej informacji na temat jego funkcjonowania, panujących warunków i organizacji. Od tego roku pracował jako ajent hurtowni kosmetycznej, co pozwalało mu na w miarę swobodne poruszanie się po Warszawie.

Nauczył się życiorysu polskiego żołnierza, by pod konspiracyjnym nazwiskiem „Tomasz Serafiński” stworzyć dla Niemców powód do zesłania do obozu koncentracyjnego. Aresztowania wśród żołnierzy Tajnej Armii Polskiej, osadzanie coraz większej liczby skazańców w obozie koncentracyjnym Auschwitz i rozszerzająca się jego zła sława w miarę zwiększania jego funkcji eksterminacyjnych – wpłynęły na decyzję Witolda Pileckiego, by tam dobrowolnie się udać.

19 września 1940 roku, podczas łapanki na Żoliborzu, zrealizował swój pomysł. Jako Tomasz Serafiński trafił do KL Auschwitz w nocy z 21 na 22 września 1940 roku otrzymując numer obozowy 4859. Jako więzień założył konspiracyjny Związek Organizacji Wojskowej (ZOW). Opracowywał sprawozdania o zabójstwach w Auschwitz-Birkenau. Za swoją działalność konspiracyjną został awansowany do stopnia porucznika. Po ucieczce z obozu, otrzymał stopień rotmistrza.

Witold Pilecki był uczestnikiem Powstania Warszawskiego. W latach 1944 – 1945 przebywał w niewoli niemieckiej w stalagu 344 Lamsdorf (Łambinowice) i oflagu VII Murnau. Po wyzwoleniu obozu przez wojska amerykańskie, został żołnierzem II Korpusu Polskiego we Włoszech. Później, już w Polsce organizował siatki wywiadowcze.

W maju 1947 roku, został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. Został oskarżony o działalność wywiadowczą na rzecz rządu RP na uchodźtwie. Po wyjątkowo okrutnym śledztwie, skazano go na karę śmierci. Wyrok wykonano w maju 1948 roku – Witold Pilecki został stracony poprzez strzał w tył głowy. Wykonawcą wyroku był Piotr Śmietański, nazywany „Katem z Mokotowa”. Nigdy nie ustalono, gdzie pochowano ciało Pileckiego. Zbiorowa mogiła ofiar UB znajduje się w Kwaterze „Na Łączce” na Powązkowskim Cmentarzu Wojskowym w Warszawie.

Janusz Kurtyka napisał o nim:

Witold Pilecki – to jeden z tych ludzi, o których zazwyczaj mówimy jako o żołnierzach Polskiego Państwa Podziemnego lub Polski Walczącej. Jednak tak naprawdę należałoby nazwać go żołnierzem niezłomnym. Wojenne i powojenne dzieje tego człowieka – to osiem lat nieprzerwanej walki z obydwoma wrogami wolności Polski: z Niemcami i z niosącymi Polsce zniewolenie komunistami. Rotmistrz Witold Pilecki jest jednym z tych ludzi, których wielkość wyznacza nie tylko odwaga osobista i poświęcenie, ale przede wszystkim postawa służby i ofiarności wobec własnego państwa i narodu.

I. Postanowienia ogólne

1. Zarząd Klubu Krajoznawców „Sokoły Wędrowne” PTTK oraz Zarząd Klubu Sportowego „Kolumbus” Łódź w roku Jubileuszu 125 rocznicy urodzin rotmistrza Witolda Pileckiego wspólnie ustanawia odznakę krajoznawczą „Szlak Pamięci Rotmistrza Witolda Pileckiego”.
2. Celem odznaki jest propagowanie aktywnego spędzania wolnego czasu oraz poznawanie walorów krajoznawczych zwiedzanych miejsc i obiektów, a także kształtowanie postaw patriotycznych wśród młodzieży i turystów oraz poznawanie życiorysu rotmistrza Witolda Pileckiego.
3. Odznaka ma 4 stopnie:
   • Brązowy
   • Srebrny
   • Złoty
   • Za Wytrwałość

II. Warunki zdobywania odznaki

1. Odznakę może zdobywać każdy turysta, który ukończył 14 rok życia i spełni warunki w niniejszym regulaminie.
2. Osoby niepełnoletnie mogą zdobywać odznakę tylko pod opieką osób dorosłych.
3. Odznaka może być zdobywana podczas wycieczek indywidualnych, grupowych lub imprez zorganizowanych.
4. Odznakę zdobywa się w kolejności stopni i warunkiem jej zdobycia jest odwiedzenie wymaganej liczby miejsc i obiektów upamiętniających rotmistrza Witolda Pileckiego.
5. Raz potwierdzone miejsce lub obiekt nie może być zaliczany na kolejny stopień odznaki.
6. Na poszczególne stopnie odznaki zalicza się udokumentowane miejsca i obiekty przed ustanowieniem niniejszego regulaminu.
7. Czas zdobywania poszczególnych stopni odznaki jest nieograniczony.
8. Warunkiem zdobycia poszczególnych stopni odznaki jest uzyskanie przez turystę odpowiednich potwierdzeń zwiedzania z miejsc i obiektów nieobowiązkowych i obowiązkowych.
9. Listę obowiązkową stanowi załącznik nr 2.
10. Do miejsc nieobowiązkowych związanych z rotmistrzem Witoldem Pileckim zaliczamy wyłącznie:
    • pomniki lub tablice upamiętniające rotmistrza Witolda Pileckiego,
    • muzea z wystawami stałymi poświęcone w całości lub w części rotmistrzowi Witoldowi Pileckiemu,
    • regionalne izby pamięci,
    • murale,
    • stałe wystawy plenerowe,
    • symboliczne groby rotmistrza Witolda Pileckiego.
11. Dla zdobycia poszczególnych stopni odznaki należy na każdy stopień zwiedzić i potwierdzić odpowiednią ilość miejsc lub obiektów nieobowiązkowych według poniższego zestawienia:
    • Stopień brązowy: 5 miejsc lub obiektów nieobowiązkowych,
    • Stopień srebrny: kolejne 5 miejsc lub obiektów nieobowiązkowych,
    • Stopień złoty: kolejne 5 miejsc lub obiektów nieobowiązkowych.
    • Stopień Za Wytrwałość: warunkiem jest zwiedzenie i odpowiednie udokumentowanie wszystkich miejsc i obiektów z listy obowiązkowej. Jednocześnie miejsca i obiekty z listy obowiązkowej nie są zaliczane na niższe stopnie odznaki.
12. Nadwyżka zwiedzonych i potwierdzonych miejsc lub obiektów nieobowiązkowych są zaliczane na poczet wyższego stopnia odznaki.

III. Zasady potwierdzenia odznaki

1. Potwierdzeniem zwiedzanego miejsca lub obiektu zarówno obowiązkowego lub nieobowiązkowego jest:
   • zdjęcie turysty na tle miejsca, obiektu lub wystawy,
   • bilety wstępu z obiektów muzealnych wraz z krótkim opisem wystawy,
     Nie są zaliczane następujące potwierdzenia:
   • same zdjęcia bez turysty,
   • zdjęcia turysty na tle samego budynku muzealnego,
   • jakiekolwiek pieczątki lub tzw. potwierdzenia kadry programowej PTTK,
   • w przypadku „Szlaku Ucieczki Rotmistrza Witolda Pileckiego z KL Auschwitz”, potwierdzeniem przebytego i zwiedzonego szlaku jest zdjęcie turysty przy wszystkich 19 tablicach, które są na trasie szlaku i szlak należy zwiedzić w kolejności poszczególnych tablic.
2. Dopuszcza się wersję kroniki zarówno elektroniczną lub papierową wykonaną według własnego pomysłu.
3. Kronika obowiązkowo ma zawierać podstawowe informacje takie jak:
   • imię i nazwisko osoby zdobywającej odznakę,
   • data wykonanej wycieczki,
   • opis obiektu lub miejsca wraz z podaniem miejscowości, gdzie się znajduje,
   • kontakt do korespondencji elektronicznej lub telefonicznej.
4. Kronikę elektroniczną należy przesłać na adres email: sokoly.wedrowne2022@gmail.com, natomiast kronikę papierową będzie można przesłać pod podany adres korespondencyjny po wcześniejszym kontakcie mailowym.
5. Odznakę można nabyć odpłatnie po pozytywnej weryfikacji.
6. Zespół Weryfikacyjny nie wystawia samych certyfikatów bez odznaki i dotyczy, to zarówno osób indywidualnych, ale także osób, które zdobywają odznakę w parach lub w grupach.

IV. Postanowienia końcowe

1. Ewidencję zweryfikowanych odznak prowadzi Zespół Weryfikacyjny powołany wspólnie przez Zarząd Klubu Krajoznawców „SOKOŁY WĘDROWNE” PTTK i Zarząd Klubu Sportowego „KOLUMBUS” Łódź.
2. Interpretacja regulaminu odznaki należy do Zespołu Weryfikacyjnego.
3. Wizerunek odznaki opracował Andrzej Laskowski.
4. Dystrybucją odznaki zajmuje się Klub Sportowy „Kolumbus” Łódź.
5. Regulamin został opracowany przez Andrzeja Laskowskiego przy współpracy z Klubem Sportowym „Kolumbus” Łódź.
6. Wizerunek odznaki stanowi załącznik nr 1 do niniejszego regulaminu.
7. Regulamin został uchwalony przez Zarząd Klubu Krajoznawców „SOKOŁY WĘDROWNE” PTTK uchwałą nr 2/2026 z dnia 21.09.2026 oraz Zarząd Klubu Sportowego „Kolumbus” Łódź uchwałą nr 5/2026 z dnia 22.09.2026. Uchwały wchodzi w życie z dniem jej podjęcia.
8. Regulamin wchodzi w życie z dniem 22.09.2026

Wykaz miejsc obowiązkowych

1. Oświęcim - Miejsce Pamięci i Muzeum KL Auschwitz-Birkenau, ul. Więźniów Oświęcimia 55 ( dotyczy wyłącznie głównego obozu KL Auschwitz I ).
2. Warszawa - Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, ul. Rakowiecka 37.
3. Województwo małopolskie - „Szlak Ucieczki Rotmistrza Witolda Pileckiego z KL Auschwitz”.
4. Łambinowice - Centralne Muzeum Jeńców Wojennych wraz z terenem dawnego Stalagu 344 Lamsdorf, gdzie znajduje się biogram rotmistrza Witolda Pileckiego,
5. Warszawa - Grób Marii Pileckiej żony rotmistrza Witolda Pileckiego i jednocześnie symboliczny grób rotmistrza Witolda Pileckiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (sektor D22), ul. Powązkowska 43/45