1. Regionalna Odznaka „Ziemia Bytomska” ustanowiona została przez Zarząd Oddziału w Bytomiu, z inicjatywy Oddziałowej Komisji Opieki nad Zabytkami i Klubu Turystyki Pieszej i Krajoznawstwa „Plątonodzy” w roku 1992.
2. Celem ustanowienia Regionalnej Odznaki „Ziemia Bytomska” jest spopularyzowanie walorów krajoznawczych regionu i zachęcenie szerokiej rzeszy turystów do poznawania zabytków historii i współczesnego rozwoju ziemi dawnego piastowskiego Księstwa Bytomskiego.
3. Terenem zdobywania odznaki „Ziemia Bytomska” jest dawne Księstwo Bytomskie założone przez Piastów w 1281r.
4. Zdobywanie odznaki odbywa się w ramach uprawiania turystyki pieszej, kolarskiej, motorowej oraz indywidualnych i zbiorowych wycieczek krajoznawczych.
5. Dowodem na odwiedzenie punktowanych miejsc jest książeczka lub kronika wycieczek wypełniona przez zdobywającego Odznakę, wraz z potwierdzeniami. Potwierdzeniem może być również wydruk zapisu elektronicznego z aplikacji urządzeń mobilnych. Dokumentacją wycieczek mogą być fotografie z odwiedzonych miejsc, pieczątki, bilety wstępu ze zwiedzonych obiektów oraz potwierdzenia dokonane przez przewodnika PTTK, przodownika turystyki pieszej / kolarskiej.
6. Odznakę może zdobyć każdy, kto spełnił warunki niniejszego Regulaminu.
7. Odznaka posiada 3 stopnie: brązowy, srebrny i złoty. W ciągu jednego roku kalendarzowego można zdobyć 1 stopień Odznaki.
8. Odznakę przyznaje Referat Weryfikacyjny Oddziału PTTK w Bytomiu.
9. Odznakę można zakupić w Oddziale PTTK w Bytomiu za okazaniem książeczki / kroniki z potwierdzeniem weryfikacji.
10. Do zdobycia Odznaki wymagane jest uzyskanie określonej liczby punktów za zwiedzanie miejsc wyszczególnionych w kanonie Odznaki oraz przebycie wymienionych szlaków turystycznych. Dla osób z niepełnosprawnością wymagane jest zdobycie 50% ustalonej normy na dany stopień Odznaki.
    • stopień brązowy – 80 punktów
    • stopień srebrny – 140 punktów
    • stopień złoty – 260 punktów
11. Nadwyżka zdobytych punktów przechodzi na kolejny stopień Odznaki.
12. Każde z miejsc punktowanych może być zaliczone tylko raz.
13. Zarząd Oddziału może przyznać w trybie honorowym, z pominięciem wymogów na poszczególne stopnie, Odznakę Regionalną „Ziemia Bytomska” w stopniu złotym za szczególne zasługi na rzecz propagowania turystyki.
14. Interpretacja Regulaminu należy do Zarządu Oddziału PTTK w Bytomiu.
15. Niniejszy regulamin po nowelizacji w roku jubileuszu „120-lecia Krajoznawstwa Polskiego” oraz jubileuszu 75-lecia Oddziału został zatwierdzony uchwałą nr 1/2026 z dnia 10.04.2026r. Zarządu Oddziału PTTK im. Stefana Lachowicza w Bytomiu i obowiązuje od dnia zatwierdzenia.

Kanon szlaków turystycznych, miejscowości i zabytków wraz z punktacją

I. Szlaki turystyczne

Za przebycie pieszo lub rowerem szlaku

• Szlak Tysiąclecia (zielony) na trasie Bytom – Siewierz - 40 pkt.
• Szlak Husarii Polskiej (czerwony) na trasie Bytom – Rudy - 70 pkt.
• Szlak Powstańców Śląskich (niebieski) na trasie Bytom – Gliwice - 130 pkt.

II. Miejscowości i Zabytki

Wszystkie odwiedzane obiekty są zaliczane po 1 pkt., natomiast w przypadku obiektów wyróżnionych wytłuszczoną czcionką (czerwoną), gdzie istnieje możliwość zwiedzania, udziału w spektaklach teatralnych, operowych lub odbycia przejażdżki statkiem, kolejką, itd. zdobywający odznakę ma możliwość podniesienia tej punktacji do 10 pod warunkiem odpowiedniego udokumentowania głębszego poznania obiektu. Potwierdzeniem będzie bilet wstępu lub w przypadku braku tej możliwości wyjątkowo będzie akceptowane zdjęcie zdobywającego na tle ekspozycji, wnętrz obiektu w pociągu, na statku.

Bytom

• średniowieczny układ urbanistyczny centrum miasta wraz z pozostałościami murów miejskich,
• tablica upamiętniająca międzywojenny Polski Konsulat Generalny w Bytomiu przy ul. Gliwickiej,
• Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Mari Panny,
• Piwnice Gorywodów,
• Kościół pw. Św. Wojciecha (dawniej św. Mikołaja),
• Kościół pw. Św. Ducha,
• kościół pw. Św.Trójcy,
• Cmentarz Mater Dolorosa,
• Cmentarz Żydowski przy ul. Piekarskiej,
• „trupi kamień” przy ul. Piekarskiej 70,
• neorenesansowy budynek sądu,
• zabytkowy budynek Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej,
• zabytkowy budynek IV Liceum Ogólnokształcącego im. B. Chrobrego,
• Opera Śląska,
• secesyjny budynek Królewskiego Instytutu Higieny,
• tablica upamiętniająca synagogę na pl. Grunwaldzkim,
• Muzeum Górnośląskie,
• budynek byłego starostwa powiatowego obecnie budynek Muzeum Górnośląskiego przy ul. Korfantego,
• budynek UL-u na rogu ul. Wojciecha Korfantego i Sokoła,
• rzeźba plenerowa Karin Stanek przy Bytomskim Centrum Kultury,
• neoromański Kościół pw. św. Jacka,
• pomnik ku pamięci 150 ofiar wypadku na kopalni Heinnitz (Rozbark) na cmentarzu przy ul. Leopolda Staffa,
• dawna kopalnia i zakłady Orzeł Biały przy ul Siemianowickiej,
• pomnik poświęcony zamordowanym profesorom lwowskim przy ul. Powstańców Śląskich obok Państwowych Szkół Budownictwa w Bytomiu,
• wieża ciśnień z 1935 roku przy ul. Oświęcimskiej,
• Szyb Bolko,
• budynek dawnego Gimnazjum Polskiego w Bytomiu ma rogu ul. Strzelców Bytomskich i Alei Legionów,
• Górnośląska Kolej Wąskotorowa,
• wzgórze św. Małgorzaty,
• budynek spalarni śmieci z maszynownią i kominem w dawnej oczyszczalni ścieków,
• zabudowa rejonu głównego byłej kopalni Rozbark, budynek Urzędu Miejskiego,
• park miejski im. Franciszka Kachla,
• Góra Gryca w Bytomiu – Miechowicach (kaplica),
• Kościół pw. Św. Krzyża z kryptą grobową von Tiele-Wincklerów w Bytomiu – Miechowicach,
• Pomnik Ofiar Tragedii Górnośląskiej w Bytomiu – Miechowicach przy ul. ks. Jana Frenzla,
• odbudowana oficyna pałacu von Tiele – Wincklerów w Bytomiu - Miechowicach,
• Dom Matki Ewy w Bytomiu – Miechowicach,
• przeciwlotniczy schron w Bytomiu - Miechowicach przy ul. Kasztanowej,
• Elektrociepłownia Szombierki,
• Kościół pw. NSPJ w Szombierkach, miejsce pochówku „króla cynku” Karola Goduli,
• zabytkowe osiedle robotnicze „Kolonia Zgorzelec”,
• średniowieczny krzyż pokutny w Łagiewnikach,
• Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Żabie Doły”,
• Rezerwat Przyrody „Segiet”,
• dawna kopalnia dolomitu „Blachówka”,
• Suchogórski Labirynt Skalny,

Będzin

• Kościół pw. Św. Trójcy,
• Kościół Cmentarny pw. św. Tomasza,
• Rynek i zabudowa starego miasta w Będzinie,
• Kolumna Sobieskiego,
• Pomnik Pamięci Będzińskich Żydów przy placu Bohaterów Getta Będzińskiego,
• Góra Zamkowa ze Starym Cmentarzem Żydowskim,
• Zamek w Będzinie,
• Mury Miejskie,
• Podziemia Będzińskie,
• Pałac Mieroszewskich,
• Dom modlitwy Cukermana,
• Synagoga Mizrachi,
• Góra św. Doroty w Grodźcu,
• Kościół pw. Św. Katarzyny w Grodźcu,
• Cementownia Grodziec,
• Pałac Ciechanowskich w Grodźcu,

Chorzów

• Kościół pw. Św. Wawrzyńca na Górze Redena,
• Park na Górze Redena,
• Pomnik Redena na pl. Hutników,
• Szyb Prezydent,
• Kościół pw. Św. Barbary,
• grobowiec Juliusza Ligonia,
• Pomnik Powstańca Śląskiego,
• Kościół ewangelicko-augsburski pw. Św. Elżbiety,
• Muzeum Hutnictwa,
• schron dowodzenia w parku na Górze Wyzwolenia,
• Ratusz Miejski przy Rynku,
• Gmach dawnego Ratusza przy pl. Piastowskim w Chorzowie Starym,
• Kaplica Jana Nepomucena w Chorzowie Starym,
• Park Śląski,
• Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny,
• Planetarium,
• Brama Donnersmarcków (główne wejście do zoo),
• schron „Łagiewniki” przy ul. Chorzowskiej 168,

Gliwice

• drewniany Kościół Cmentarny pw. WNMP przy ul. Kozielskiej,
• Kościół pw. Wszystkich Świętych,
• Katedra pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła,
• Willa Caro,
• Rynek z Ratuszem,
• Pozostałości murów obronnych miasta przy pl. Rzeźniczym,
• Zamek Piastowski,
• Kościół pw. Trójcy Świętej przy ul. Mikołowskiej,
• Palmiarnia w Parku Chopina,
• gotycki Kościół pw. Św. Bartłomieja (stary),
• Radiostacja w Gliwicach,
• Muzeum Odlewnictwa Artystycznego,
• Cmentarz Hutniczy z grobem Johna Baildona,
• Dom Pamięci Żydów Górnośląskich,
• Kanał Gliwicki,

Góra Świętej Anny – woj. opolskie

• Sanktuarium Świętej Anny,
• Kalwaria,
• Grota Lurdzka,
• Rezerwat Przyrody „Góra Świętej Anny”,
• Pomnik Czynu Powstańczego,
• Muzeum Czynu Powstańczego,
• Muzeum Krzyża Świętego,

Jemielnica – woj. opolskie

• Kościół pw. Wszystkich Świętych (cmentarny),
• Sanktuarium pw. Św. Józefa wraz zabudowaniami dawnego klasztoru cystersów,
• zabytkowa zabudowa wsi przy ul. Wiejskiej,
• Kościół pw. Narodzenia NMP w Centawie,

Katowice

• Pomnik Powstańców Śląskich,
• Hala Widowiskowo-Sportowa Spodek,
• Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach (NOSPR),
• Muzeum Śląskie,
• Pomnik Jerzego Ziętka,
• Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP (mariacki),
• Kościół ewangelicko-augsburski pw. Zmartwychwstania Pańskiego,
• Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego,
• Dom Powstańca Śląskiego przy ul. Jana Matejki,
• Stary Dworzec Kolejowy w Katowicach przy ul. Dworcowej,
• zdjęcie z katowickim Bebokiem (dowolnym),
• Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego,
• Muzeum Organów Śląskich,
• Muzeum Historii Katowic,
• Muzeum Hutnictwa Cynku WALCOWNIA,
• Cmentarz przy ul. Francuskiej (groby Jerzego Ziętka, Wojciecha Korfantego, Adam Didur ...),
• Gmach Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego,
• Pomnik Wojciecha Korfantego.
• Pałac Młodzieży przy ul. Mikołowskiej,
• „Drapacz Chmur” przy ul. Żwirki i Wigury,
• Katedra Chrystusa Króla,
• Park Kościuszki z drewnianym Kościołem pw. Św. Michała Archanioła,
• Wieża Spadochronowa w Parku Kościuszki,
• Szyb Wilson.
• zabytkowa zabudowa dzielnicy Nikiszowiec,
• zabytkowa zabudowa dzielnicy Giszowiec,
• Porcelana Śląska,
• Klasztor Franciszkanów w dzielnicy Panewniki,
• Pomnik Dziewięciu z Wójka,
• Śląskie Centrum Wolności i Solidarności,

Kędzierzyn-Koźle – woj. opolskie

• układ urbanistyczny miasta Koźle oraz relikty murów obronnych,
• Kościół pw. Św. Zygmunta i Św. Jadwigi Śląskiej w Koźlu,
• Kościół pw. Św. Mikołaja,
• Kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej w dzielnicy Kłodnica,
• Kościół ewangelicko-augsburski przy ul. A. Głowackiego,
• Zamek Piastów Kozielskich,
• relikty fortyfikacji Twierdzy Koźle (wyspa Ostrówek),
• stary Kanał Kłodnicki łączący Koźle z Gliwicami w dzielnicy Kłodnica,
• zabytkowa zabudowa dzielnicy Koźle Port,
• śluza Nowa Wieś na Kanale Gliwickim,
• bunkier typu Salzgiter, Muzeum Stowarzyszenia „Blechhammer 44”,
• syfon Kłodnicy koło wsi Lenartowice,
• Kościół pw. Św. Katarzyny w Sławęcicach,
• Zespół pałacowy wraz z parkiem w Sławięcicach,
• mogiła Powstańców Śląskich z 1921 roku w Sławięcicach,
• zespół szpitala im. Roberta Kocha w Sławięcicach, obecnie Hotel Hugo,
• pozostałości podobozu koncentracyjnego w Sławięcicach,

Leśnica – woj. opolskie

• układ urbanistyczny oraz zabytkowa zabudowa,
• Kościół pw. Św. Trójcy,
• Kościół pw. Św. Floriana w Wysokiej,
• pozostałości wiatraka typu Holender w miejscowości Kadłubiec,

Piekary Śląskie

• kapliczka Maria Hilf (Mario Wspomóż),
• Bazylika pw. Najświętszej Marii Panny i Św. Bartłomieja,
• Muzeum Sanktuaryjne przy Parafii Imienia NMP i Św. Bartłomieja,
• Kalwaria wraz z Kościołem Odpustowym,
• Kopiec Wyzwolenia,
• Kaplica pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Kozłowej Górze,
• zapora na rzece Brynicy w Kozłowej Górze,
• Kościół pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Dąbrówce Wielkiej,
• Kaplica pw. św. Antoniego na Dołkach w Dąbrowce Wielkiej,
• dawny Młyn Reszki w Dąbrówce Wielkiej, przy ul. gen. Sadowskiego,

Pilchowice

• Kościół pw. Św. Jana Chrzciciela,
• klasztor pobonifraterski, obecnie szpital,
• grób Konstantego Damrota,
• dwór, obecnie UG Pilchowice,
• dwór w Nieborowicach,
• Pomnik Pamięci Pomordowanych w Obozie Przejściowym w Nieborowicach,
• drewniany Kościół pw. Św. Michała w Żernicy,

Pyskowice

• Kościół pw. Św. Mikołaja,
• Kościół Cmentarny pw. Św. Stanisława,
• Ratusz oraz zabytkowy układ urbanistyczny,

Radzionków

• Kościół pw. Św. Wojciecha,
• Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku,
• Śląski Ogród Botaniczny,
• Muzeum Chleba w dzielnicy Rojca,

Rudziniec

• drewniany Kościół pw. Św. Michała Archanioła,
• pałac w Rudzińcu,
• pałac z kaplicą w Pławniowicach,

Rudy

• Sanktuarium Matki Bożej Pokornej,
• Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy,
• Kościół Cmentarny pw. Św. Magdaleny oraz grób Juliusza Rogera,
• szpitalik Juliusza Rogera, obecnie Ośrodek Edukacyjny Zespołu Parków Krajobrazowych,
• Góra Wiktorii,
• zabytkowa stacja kolei wąskotorowej,
• Leśniczówka Wildeck w Rudzie Kozielskiej,

Sączów

• Kościół pw. Św. Jakuba,
• Dziewcza Góra, Radar Meteorologiczny.

Siewierz

• Rynek z fontanną Siewierskiej Panny,
• Kościół pw. Św. Jana Chrzciciela,
• Kościół pw. Św. Macieja Apostoła,
• Kościół pw. Św. Barbary i Św. Walentego,
• Izba Tradycji i Kultury Dawnej,
• Zamek w Siewierzu,
• Zelew Przeczycki,

Świerklaniec

• Pałac Kawalera wraz z parkiem,
• Kościół pw. Św. Dobrego Pasterza wraz z Mauzoleum Donnersmarcków,
• Pałac Donersmarcków w Nakle Śląskim,
• Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Nakle Śląskim wraz z Mauzoleum Donnersmarcków,
• Dom Opieki Sióstr Boromeuszek w Nakle Śląskim,
• Ruina Romantyczna w Orzechu,
• Zalew Nakło-Chechło,

Świętochłowice

• Muzeum Powstań Śląskich,
• Wieże wyciągowe dawnej KWK Polska,

Sośnicowice

• Późnobarokowy Pałac, obecnie Dom Pomocy Społecznej,
• Prywatne Muzeum Techniki w Sośnicowicach,
• Pomnik Powstańców Śląskich,
• Krzyż Pokutny przy Kościele pw. Św. Jakuba Apostoła,
• drewniany Kościół pw. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Sierakowicach,
• drewniana kapliczka Jana Nepomucena w Sierakowicach,
• drewniany Kościół pw. Świętej Trójcy w Rachowicach
• Grota ku czci Matki Boskiej w Rachowicach,
• obelisk Juliusza Rogera w lesie pomiędzy Rachowicami i Kozłowem
• drewniany spichlerz z I poł XIX w. w Rachowicach,
• zrewitalizowane stawy pocysterskie pełniące obecnie funkcję leśnych zbiorników małej retencji w lesie pomiędzy Kozłowem i Rachowicami,
• Kościół pw. Św. Mikołaja w Kozłowie,

Strzelce Opolskie – woj. opolskie

• Ratusz oraz fontanna myśliwego - zwiedzenie wieży ratuszowej,
• Kościół pw. Św. Wawrzyńca,
• drewniany Kościół Cmentarny pw. Św. Barbary,
• Ruiny Zamku Piastów Opolskich,
• Pozostałości murów obronnych miasta,
• Kościół pw. Św. Szymona i Św. Judy Tadeusza w Szymiszowie,
• Zespół pałacowy w Szymiszowie wraz z parkiem,
• Muzeum Sztuki Sakralnej w Ligocie Dolnej,

Tarnowskie Góry

• Rynek i zabudowa starego miasta,
• Ewangelicko-Augsburski Kościół Zbawiciela przy Rynku
• Ratusz
• Dom Sedlaczka – Muzeum w Tarnowskich Górach,
• Kościół pw. Św. Piotra i Pawła w Tarnowskich Górach.
• Kościół pw. Św. Anny w Tarnowskich Górach,
• Dzwonnica Gwarków,
• Zdjęcie z dowolną figurą Gwarka,
• Dworek Goethego – siedziba Oddziału PTTK Ziemi Tarnogórskiej,
• Park Miejski z reliktami górnictwa kruszcowego,
• Muzeum Motoryzacji Czarnohucka 10,
• Zabytkowa Kopalnia Srebra,
• Skansen Maszyn Parowych,
• Hałda popłuczkowa,
• Kościół pw. Św. Marcina w Starych Tarnowicach,
• Zamek Wrochemów w Starych Tarnowicach,
• Kościół pw. Św. Mikołaja w Starych Reptach,
• Park Krajobrazowy w Starych Reptach,
• Sztolnia Czarnego Pstrąga,
• Brama Gwarków - Ujście Głębokiej Sztolni Fryderyk,
• Pomnik Powstańców Śląskich w Starych Reptach,
• Pałac w Rybnej,

Toszek

• Zamek w Toszku,
• Kościół pw. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej,
• Rynek z Kolumną Jana Nepomucena,
• Kościół Cmentarny pw. Św. Barbary,
• Cmentarz Żydowski,
• Mogiła Zbiorowa Ofiar Obozu NKWD w Toszku,
• Ruiny Pałacu w Pniowie,

Ujazd – woj. opolskie

• Ruiny zamku biskupów wrocławskich,
• Kościół pw. Św. Andrzeja Apostoła,
• Kościół odpustowy pw. Nawiedzenia NMP,
• drewniany Kościół pw. Św. Marii Magdaleny w Zimnej Wódce,
• mogiła Powstańców Śląskich z 1921 roku na cmentarzu w Zimnej Wódce,
• drewniany Kościół pw. Św. Elżbiety Węgierskiej w miejscowości Klucz,
• drewniany Kościół pw. MB Śnieżnej w Olszowej,

Wielowieś

• Pałac, obecnie siedziba gminy,
• pozostałości Synagogi przy ul. Gminnej,
• Cmentarz Żydowski,
• rezerwat przyrody „Hubert” w Dąbrówce,
• „Śląski Katyń” – Polana Śmierci w Dąbrówce,
• drewniany Kościół pw. Św. Wawrzyńca w Zacharzowicach,

Zabrze

• Wieża ciśnień przy ul. Jana Zamoyskiego,
• Wieża ciśnień Huty Donnersmarcka przy ul. Hagera,
• Muzeum Techniki Wojskowej,
• Kopalnia Guido,
• Sztolnia Królowa Luiza,
• Miejski Ogród Botaniczny,
• Kościół pw. Św. Józefa,
• Pomnik Braci Górniczej,
• Kościół pw. Św. Anny,
• stalowy dom przy ul. Cmentarnej,
• Cmentarz Żydowski,
• drewniany Kościół pw. Św. Jadwigi w Zabrzu – Porębie,
• Kościół pw. Św. Jana Chrzciciela z kryptami Ballestremów w Zabrzu – Biskupicach,
• Kolonia Robotnicza Borsigwerke w Zabrzu - Biskupicach,
• Pałac w Zabrzu - Mikulczycach,
• zabytkowy Ratusz w Zabrzu - Mikulczycach
• Osiedle Ballestrema w Zabrzu – Rokitnicy,
• Zabytkowa zabudowa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu – Rokietnicy,
• Kościół pw. Św. Andrzeja Apostoła,
• Wieża wyciągowa Szybu Maciej w Zabrzu - Maciejowie,

Zbrosławice

• Kościół pw. Wniebowzięcia NMP,
• Niemiecki Schron Bojowy Regelbau 116,
• Pałac w Zbrosławicach,
• zabytkowy spichlerz w Ziemięcicach,
• ruiny Kościoła pw. Św. Jadwigi w Ziemięcicach,
• Kościół pw. Trójcy Świętej w Wieszowie,
• drewniany Kościół pw. Narodzenia NMP w Szałszy,
• Pałac Groelinga w Szałszy (własność prywatna) – ładny widok na pałac od strony drewnianego kościoła,
• Kościół pw. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Karchowicach,
• Zabytkowa Stacja Wodociągowa w Karchowicach,
• Kościół pw. Narodzenia NMP w Łubiu,
• Pałac Baildonów w Łubiu,
• Kościół pw. Św. Jana Chrzciciela w Kamieńcu,
• Pałac Lowencronów w Kamieńcu,

Internetowa mapa z naniesionymi obiektami jest dostępna pod poniższym linkiem https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1JR6obc4LHyDqNVIAXRuyYOPETrp02NE&usp=sharing